ลุงบุญมีระลึกชาติ จะคว้าปาล์มทองหรือไม่ เป็นสิ่งที่บอกได้ยาก แต่ถ้าวิเคราะห์จากจำนวนหนัง 19 เรื่องที่เข้าประกวดในปีนี้ หนังและอภิชาติพงศ์ น่าจะคว้ารางวัลสำคัญสักรางวัล
ในการฉายหนังถึง 11วัน กับหนังประกวด 19 เรื่องนั้น การปรากฎตัวของ ลุงบุญมีระลึกชาติ ตั้งแต่ค่ำวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา เหมือนพระจันทร์ในคืนเดือนหงาย ท่ามกลางดาวที่ไร้แสง ท้องฟ้าในช่วง 11 ค่ำคืนที่ผ่านมา มันดูหม่น ๆ เหงา ๆ ออกจะมืดด้วยซ้ำ
ไม่ว่าจะเป็นบังเอิญหรือไม่ หนังในปีนี้มีแนวทางซ้ำกันอยู่หลายเรื่อง หนังมากกว่าครึ่งเดินทางอยู่เพียงสองแนว ก็คือ หนังสงครามและการเมือง กับความสัมพันธ์ของพ่อกับลูก
อาจจะเพราะโลกกำลังอยู่ในช่วงวิกฤติการเมืองไปทั่วโลก หนังเกือบครึ่งต่างพาดพิงถึงชีวิตของกลุ่มบุคคลต่าง ๆ ในสภาวะการเมือง หนังหลายเรื่องดัดแปลงมาจากเรื่องจริง
-
Of God and Men เรื่องราวเกี่ยวกับพระ 8 รูปที่ยืนกรานจะอยู่ในอัลจีเรีย จนถูกลักพาตัวและฆาตกรรมในที่สุด
-
Outside of the Law หนังเกี่ยวกับการต่อสู้ของชนชาตอัลจีเรียในฝรั่งเศส ในช่วงทศวรรษ 1950s
-
Fair Game สงครามการเปิดโปงความไม่ซื่อสัตย์ของประธานาธิบดีบุช ในการทำสงครามที่อิรัก
-
Burnt by Sun 2 สงครามในรัสเซียช่วงทศวรรษ 1940s
-
The Princess of Montpensier มุมมองของผู้หญิงในช่วงสงครามที่ฝรั่งเศส
-
Route Fish เรื่องราวของเพื่อนคนหนึ่ง ที่สืบค้นการเสียชีวิตของเพื่อนที่ไปเป็นทหารรับจ้างที่อิรัก
นอกจาก A Screaming Man แล้ว ประเด็นพ่อกับลูก ก็เป็นที่สนใจของหนังหลายเรื่อง
- Biutiful หนังเกี่ยวกับพ่อคนหนึ่งที่กำลังป่วย เป็นคนธรรมดาที่ทำงานทั้งใต้ดิน เป็นร่างทรง แต่เขาก็เป็นห่วงอนาคตของลูกที่ยังเล็กกันอยู่ ไม่แตกต่างจากพ่อดี ๆ ทั่วไป
-
Our Life เรื่องของพ่อที่ต้องดูแลเล็ก ๆ หลังจากสูญเสียภรรยาไป
-
Tender Son The Frankenstein Project การเผชิญหน้ากันระหว่างพ่อกับลูก หลังจากที่พ่อ ซึ่งเป็นคนทำหนังทิ้งลูกไปสิบกว่าปี
-
Chongqing Blues การเรียนรู้ของพ่อที่ทิ้งลูกไป จนกระทั่งเขาเสียชีวิต
ท่ามกลางความอับเฉาและเนือย ๆ ของหนังเหล่านี้ ซึ่งต้องแข่งกันเองในระดับหนึ่ง หนังฉีกแนวอื่นๆ ก็ดูเหมือนจะไม่ประทับใจหลาย ๆ คนเท่าที่ควร แล้วอยู่ ๆ ลุงบุญมีระลึกชาติ ก็ปรากฎกายขึ้น หนังพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างคน สัตว์ ต้นไม้ วิญญาณ ผี ว่าเราไม่ได้อยู่ตัวคนเดียว ตามความเชื่อในเรื่องผีของชาวบ้าน
ที่สำคัญ ก็คือ หนังได้แทรกประเด็นความรักความผูกพันต่อสิ่งแวดล้อมที่อภิชาติพงศ์เติบโตขึ้น รวมทั้งหนังที่เขาดูในวัยเด็ก ไม่ว่าจะเป็นหนัง 16 มม. ผีที่เขาอ่านในการ์ตูน ซึ่งเป็นที่สนใจของคนรักหนังเป็นอย่างมาก
หนังยังได้ท้าทายสูตรของการทำหนังส่วนใหญ่ ที่มักจะวางคนดูในฐานะผู้รับสารแต่เพียงอย่างเดียว แต่ ลุงบุญมีระลึกชาติ ได้กำหนดบทบาทใหม่ของผู้ชม ผู้ชมในฐานะตัวละครตัวหนึ่งในหนัง )
ดิฉันยอมรับว่า นักวิจารณ์ส่วนใหญ่จะชอบเรื่องนี้ สำหรับคนที่ไม่ชอบ อย่างทีน่า นักวิจารณ์สาวจากตุรกี กล่าวว่า งานของอภิชาติพงศ์ เป็นเพียงวิดีโออาร์ต มันไม่ใช่หนัง
ลอเรนโซ่ คอเดลลี่ นักวิจารณ์จากอิตาลี และผู้ช่วยคัดเลือกหนังอิตาลีให้กับคานส์ ไม่เห็นด้วย เขากล่าวว่า หนังของอภิชาติพงศ์มีเนื้อเรื่องทุกเรื่อง เพียงแต่เขาไม่ได้ชอบ ลุงบุญมีระลึกชาติ เท่ากับ สัตว์ประหลาด หรือ Tropical Malady ซึ่งเขาบอกว่า เขารู้สึกมีส่วนร่วมมากกว่า ลุงบุญมีระลึกชาติ ไม่เห็นการปฎิวัติของตัวละคร ทุกอย่างมันซ้ำอยู่ที่เดิม
เคลาส์ เอเดอร์ เลขาธิการสมาพันธ์นักวิจารณ์นานาชาติ หรือ fipresci กล่าวว่า เขาชอบหนังมาก ชอบทั้งหมดของหนัง มันเป็นหนังที่คุณจะไม่มีทางเห็นได้จากหนังอื่น ๆ เวลาที่ดูหนังเรื่องนี้ คุณจะต้องเปิดตา เปิดใจ เพื่อดู
รามัน โปรแกรมเมอร์ของเทศกาลหนังซีเนฟานจากอินเดีย กล่าวว่า มันเป็นหนังที่ดีนะ ไม่เหมือนคนอื่น แต่เราก็ปฎิเสธไม่ได้ว่า เราไม่สามารถเข้าใจทุกอย่างในหนัง
นักวิจารณ์สาวจากฮอลลีวู้ดรีพอร์เตอร์ (ขอสงวนนาม) มันเป็นหนังที่ดีนะ แต่ฉันไม่เข้าใจทุกเรื่อง หนังต้องการจะสื่อความหมายอะไร
เวสลีย์ มอริส นักวิจารณ์จากบอสตันโกลบ กล่าวว่า นี่เป็นหนังที่ต้องขึ้นอยู่กับทิม เบอร์ตัน หนังเรื่องนี้ดูแปลก ใหม่ เขาคิดว่า ทิม เบอร์ตันน่าจะชอบเรื่องสัตว์ มุขขำขัน และการกระจัดกระจายของหนัง แต่ก็อยู่ไกลว่าสิ่งที่เบอร์ตันเคยทำ
ความแตกต่างในแง่มุมมองนี้ อาจจะส่งผลต่อคณะกรรมการด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะประเด็นเรื่องความเข้าใจในหนัง อีกอย่างกรรมการบางปีก็ต้องการก่อกบฎต่อความคิดของนักวิจารณ์ด้วย อย่างเช่นปีที่หว่องกาไวเป็นกรรมการ หรือเมื่อปีที่แล้วเอง ที่ให้ บริลเลียนเต้ เมนโดซ่า ได้รางวัลผู้กำกับไป ทั้งที่หนังได้โหวตเกือบต่ำสุด
จากรายชื่อกรรมการปีนี้ ส่วนใหญ่จะเป็นผู้คุ้นเคยกับหนังกระแสหลัก และเชื่อว่า ประเด็นความไม่เข้าใจในหนังอาจจะเป็นปัญหาใหญ่ที่จะทำให้หนังได้รับรางวัลสูงสุด
แต่ก็ไม่แน่ ในเมื่อประธานกรรมการอย่างทิม เบอร์ตัน ซึ่งคนส่วนใหญ่เห็นว่าอาจจะเป็นปัญหาใหญ่ที่จะทำให้ ลุงบุญมีระลึกชาติ ไปไม่ถึงดวงดาว แต่ดิฉันกลับเห็นว่า ทิม เบอร์ตันเป็นคนชอบหนังแฟนตาซี บางทีเขาอาจจะชอบลุงบุญมีระลึกชาติ ก็ได้ เพราะมันเต็มไปด้วยแฟนตาซีทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องผี เรื่องลิงผี เรื่องการสมสู่ระหว่างคนกับปลา และอื่นๆ อีกมากมาย ฝรั่งบางคนเรียกลิงผีในเรื่องว่า ชิวเบ็คก้า (ชื่อลิงของฮันส์ โซโลใน Star Wars) ตัวที่ 2, 3 และ 4
ดิฉันคิดว่า ลุงบุญมีระลึกชาติ น่าจะได้รางวัลกรังค์ปรีซ์สูงสุด หรือไม่ก็รางวัลผู้กำกับ เพราะเป็นหนังที่อยู่ภายใต้การควบคุมตามจินตนาการของผู้กำกับทุกอย่าง
ลุงบุญมีระลึกชาติ จะไปถึงดวงดาวหรือไม่ พรุ่งนี้ก็คงจะบอกได้ |
