ผู้กำกับคนใดเคยไปคานส์สายนักวิจารณ์บ้าง
และหนังไทยเรื่องเดียวที่เกือบจะเบิกทางความสำเร็จให้กับหนังไทย

มีคนติดต่อเข้ามาขอรายละเอียดเรื่องการส่งหนังไปประกวดที่เมืองคานส์สายนักวิจารณ์อยู่บ้างเป็นระยะ ซึ่งทางเราก็ได้ให้ข้อมูลไป คิดว่าบางเรื่องน่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้สนใจบ้าง ก็เลยขอมาแจกแจงไว้ที่ไหน

ข้อแรกคือ งานแบบไหนจะเป็นที่สนใจของเหล่านักวิจารณ์ที่นั่น อันนี้ค่อนข้างตอบยาก เพราะขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง แต่ที่พอจะตอบได้ก็คือ ต้องเป็นหนังอาร์ต ที่มีลายเซ็นของผู้กำกับชัดเจน ซึ่งคำว่าลายเซ็นนั้น ไม่จำเป็นจะต้องเป็นหนังทดลองเพียงอย่างเดียว จะเป็นหนังแนวตลาดก็ได้ แต่ต้องมีวิธีการดำเนินเรื่องที่ชาญฉลาดและลุ่มลึกในการเกลียวปมของเรื่องทุกอย่างเข้าด้วยกัน

ตัวอย่างหนังแนวนี้ที่ชัดเจนที่สุด ก็คือ Christmas In August ของเฮอจินโฮ ผู้กำกับคนดังของเกาหลี อันที่จริงแล้ว เนื้อเรื่องของหนังเรื่องนี้ไม่ได้มีอะไรเป็นพิเศษ แค่ชายคนหนึ่งที่รู้ว่าตนเองกำลังจะตาย และเขาจะดำเนินชีวิตในช่วงนั้นผ่านวิกฤติแห่งความรู้สึกนั้นได้อย่างไร โดยเฉพาะเมื่อเขาพบว่าตนเองกำลังมีความรักใหม่ แต่บอกกับเธอไม่ได้ วิธีการเล่าเรื่องของเฮอจินโฮออกจะชาญฉลาด อันที่จริงเขาบอกไว้ตั้งแต่เกริ่นไว้ตั้งแต่แรกแล้วว่าพระเอกกำลังจะตาย ด้วยวิธีการต่าง ๆ เพียงแต่วิธีการบอกไม่โจ่งแจ้ง คนดูอย่างเราจึงไม่รู้ตัว แถมวิธีการเล่าเรื่องราวต่าง ๆ นั้น ไม่ว่าจะเป็นฉากที่พระเอกตายนั้น ผู้กำกับสื่อด้วยด้วยภาพทั้งหมด จำได้ไหมคะที่เขาให้พระเอกถ่ายรูปตนเองเพื่อเอาไปใช้งานศพ ฉากต่อมารูปนั้นปรากฏอยู่หน้าหลุมศพเลย “ ช็อค ” ค่ะ “ ช็อค ”

อีกเรื่องก็คือ Character ของผู้กำกับดัทช์ที่ชื่อ Mike Van Dam เรื่องราวก็ไม่มีอะไรมาก บอกเล่าถึงชายยากจนคนหนึ่งที่กลับมาหาพ่อของเขา พ่อซึ่งเป็นนายทุนเอารัดเอาเปรียบทุกคน แม้กระทั่งแม่ของหนุ่มน้อย หนังไม่ได้มีวิธีการทดลองอะไรมากมาย ออกจะเป็น narrative ที่หนุ่มน้อยพยายามแก้แค้นพ่อลูกเดียว แต่มาฉากสุดท้ายที่พ่อเขียนโน้ตถึงเขาก่อนตาย และลงท้ายโน้ตว่า “Father” มันคลายปมเรื่องทุกอย่างไว้หมดเลย หนังได้รางวัลออสการ์สายหนังต่างประเทศเมื่อปี 1998

คือ สรุปแล้ว จะต้องเป็นหนังที่เล่าเรื่องอย่างลุ่มลึกและชาญฉลาด และต้องมีสัญญลักษณ์ของผู้กำกับนั่นเอง

อีกเรื่องก็คือ ฟอร์แมทของหนังที่จะส่งนั้น ขอบอกไว้ก่อนว่า เทศกาลหนังยักษ์ใหญ่ไม่ว่าจะเป็นคานส์ เบอร์ลิน หรือเวนิซ ค่อนข้างจะล้าหลัง พวกเขาจะยอมรับเฉพาะงานที่นำเสนอภาพค่อนข้างดี ก็คือต้องเป็นฟิลม์ อาจจะมีหนังบางเรื่องที่ถ่ายทำด้วยกล้องดิจิตัล ท้ายที่สุดก็ต้อง blow -up เป็นฟิลม์ และมีเกรนภาพค่อนข้างดี

เท่าที่ผ่านมา ผู้กำกับดังที่หนังเรื่องแรก ๆ ของเขาได้รับการคัดเลือกเข้าประกวดในสายนี้ ได้แก่

Alejandro Gonz?lez I??rritu	Ken Loach

2000 Amores perros (Love Dogs, by Alejandro Gonz?lez I??rritu) หนังเรื่องที่สองของผู้กำกับ Babel

1998 Christmas in August (Hur Jin Ho)

1997 Character (Mike Van Diem) ผู้กำกับคนนี้ไม่มีงานอะไรเลยหลังจากนั้น

1996 Une robe d’?t? หนังสั้นของ Francois Ozon (Swimming Pool)

1986 Esther (Amos Gitai) ผู้กำกับชาวอิสราเอล ทำหนังเรื่อง Free Zone เคยเป็นหนึ่งในผู้กำกับชุดหนังสั้นเรื่อง 11'09''01 - September 11

1982 Liana (John Sayles)

1978 Jubile (Derek Jarman) ผู้กำกับเกย์ชาวอังกฤษ อันนี้ขาทดลองสุดฤทธิ์ เสียชีวิตไปแล้ว

1975 L’assasin musician (The Musician Killer by Beno?t Jacquot)

1970 Kes (Ken Loach)

1969 More (Barbaret Schroeder)

Before the Revolution	Bernardo Bertolucci

1964 Prima della rivoluzione (Before the Revolution, Bernardo Bertolucci)

1963 Le joli mai (Chris Maker และ Pierre Lhome) หนังสารคดีของผู้กำกับ Le Jetee เจ้าของโครงเรื่องที่ต่อมากลายเป็น The Twelve Monkey นำแสดงโดย บรูซ วิลลิส

สองสามปีนี้ ได้ส่งหนังไทยไปทุกปี แต่ส่งไปทั้งที่รู้ว่าโอกาสค่อนข้างยาก มีหนังไทยเพียงเรื่องเดียวที่ผลักดัน จนเกือบจะได้เป็นหนังปิดที่เมืองคานส์เมื่อสองสามปีก่อน หนังเรื่องนั้นคือ หมานคร ของวิศิษฎ์ ศาสนเที่ยง

อ่านรายละเอียดของการสมัครปีนี้ได้ที่นี่